رخداد شمال : حس کنجکاوی کاذب، ضعف اراده، فرار از زیر بار مشکلات فردی از مهمترین عوامل فردی گرایش افراد به مصرف مواد مخدر است.

مسئله اعتیاد در جهان امروز از مسائل مهم اجتماعی است که در بیشتر کشورها به صورت مشکل عمده ای مطرح شده است و کشور ما نیز از این آسیب اجتماعی در امان نمانده است و هرروز در گوشه و کنار این مملکت شاهد قربانی شدن افرادی در دام مواد اعتیادآور هستیم.

اعتیاد به موادمخدر یکى از مهمترین مشکلات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود اجتماعى در زمینه ‏هاى مختلف مى‌ شود.

از این رو آموزش و آگاهی بخشی خانواده ها و جوانان درباره شناخت عوامل گرایش به مواد مخدر و راهکارهای مقابله با اعتیاد در پیشگیری و مهار آن کمکی مؤثر به شمار می آید.

علل گرایش به اعتیاد را می توان در سه قلمرو فردی، خانوادگی و اجتماعی مطرح کرد:

۱- علل فردی:

بسیاری از روان شناسان علل رفتارهای انحرافی را بر حسب نقص شخصیت فرد کجرو توجیه می کنند و بر این باورند که برخی از گونه های شخصیت، بیشتر از گونه های دیگر، گرایش به تبهکاری و ارتکاب جرم دارند.

با دانستن عواملی که فرد را در معرض خطر اعتیاد قرار می دهند، می توان افراد در معرض خطر را شناسایی کرد و برای پیشگیری از ابتلای آنان به اعتیاد، برنامه ریزی های دقیق و مؤثر انجام داد.

ضعیف النفس بودن، افسردگی، حس کنجکاوی کاذب، ضعف اراده، فرار از زیر بار مشکلات فردی، رهایی از زندگی عادی و یکنواخت، انگیزه های درمانی، شخصیت متزلزل،از مهمترین عوامل فردی گرایش افراد به مصرف مواد مخدر می باشد.

۲-علل خانوادگی:

خانواده اصلی ترین نقش را در تربیت فرزندان دارد. یک خانواده سالم خانواده ای است که همه امور و فعالیت های آن منطبق با موازین و معیارهای حاکم بر جامعه باشد. تحقیقات نشان می دهند که افراد معتاد بیش از افراد غیرمعتاد به خانواده های از هم پاشیده و بی ثبات تعلّق دارند. وجود آشفتگی در خانواده باعث می گردد که نهاد خانواده کارکرد خود را در مورد کنترل آسیب های اجتماعی از دست بدهد. بی توجهی والدین به تربیت فرزندان عواقب وخیمی در آینده فرزندان به دنبال خواهد داشت.

عوامل زمینه ساز گرایش فرد به اعتیاد در خانواده :

کمبود محبت و ضعف عاطفی در خانواده، افراط در محبّت، تبعیض بین فرزندان، محدود کردن فرزندان، اعتیاد یکی از اعضای خانواده، رفاه اقتصادی خانواده، بی سوادی یا کم سوادی والدین، فقر خانواده، ستیزه و اختلاف والدین.

۳ – علل اجتماعی:

از آنجاییکه انسان طبعاً موجودی اجتماعی است و برای زندگی کردن نیاز به حضور در اجتماع دارد، با یکسری عوامل اجتماعی روبه رو می شود که برخی از آن ها در گرایش فرد به اعتیاد مؤثرند.

در دسترس بودن مواد مخدر، بیکاری و اعتیاد، نابرابری های اقتصادی و اجتماعی، نقش محیط جغرافیایی و محل سکونت، نقش دوستان ناباب از جمله علل گرایش به موادمخدر است.

راهکارهای مقابله و پیشگیری از اعتیاد به موادمخدر

الف) پیشگیری:

بطور قطع می توان گفت، یکی از  بهترین راه حل های جلوگیری از هر نوع انحراف و کجروی، پیشگیری است.آموزشمهارتهایزندگی،گسترشمشاورهخانواده، ایجاد نگرش شناختی منفی به مصرف مواد، گسترش و فراگیر نمودن امکانات سالم برای گذراندن اوقات فراغت، ازگسترشاینمعضلجلوگیریکرد.

ب) جنبه اجتماعی:

کاهش منزلت بیش از حد ثروت، جلوگیری از رواج اقدامات غیرمشروع در رسیدن به ثروت، کنترل مهاجرت، حس اعتماد عمومی، مهارت اجتماعی لازم، رفع اختلالات، عدالت اجتماعی و… از طریق ایجاد اعتماد و انسجام و ایجاد حلقه های مثبت اجتماعی و سازمان های غیردولتی فعال و عمل نخبگان، مسئولان و حاکمان به هنجارهای پذیرفته شده، برخی از راهکارهای اجتماعی در رسیدن به جامعه ای به دور از انحرافات اجتماعی چون اعتیاد می باشد.

ج)جنبه اقتصادی:

از لحاظ اقتصادی تأمین عمومی، مبارزه با فقر مزمن،ایجاد اشتغال، حل مشکلات اقتصادی عمومی و حتی گران شدن مواد مخدر می تواند از سوی سیاستگذاران مورد توجه قرار گیرد.

د) جنبه فردی:

از لحاظ فردی پیشگیری و آموزش امری ضروری است. مهارت لازم برای رفتار فرد در خانواده و جامعه باید داده شود، حس اعتماد و کارآیی در فرد ایجاد شود از حقارت و حس اضطراب در فرد که معمولاً به علت کاهش ثروت و منزلت صورت می پذیرد.

باید جلوگیری کرد و… به طور کلی اگر هنجارها و ارزش ها، گروه دوستان، آموزش خانواده و آموزش رسمی و تلقی فرد از جایگاه و منزلت خویش به طور متعادل و مطلوب عمل کنند، فرد خود به سوی اعتیاد کمتر تحریک خواهد شد.

ز) جنبه فرهنگی:

فرهنگ سازی در زمینه انحرافات از اقدامات لازم و ناگزیر است. آموزش، برچیده شدن فرهنگ برچسب زنی، حمایت از معتادان و نه طرد آنها، فروکش کردن فرهنگ منزلت ثروت، هماهنگی نظام فرهنگی با نظام اجتماعی و اقتصادی و سیاسی، اصلاح باورهای غلط در زمینه مصرف مواد مخدر، سیستم آموزشی مطلوب و متعادل و هماهنگی آن با نیازهای جامعه برخی از راهکارهای فرهنگی لازم در حل مسئله اعتیاد است.

تهیه شده در : اداره برآورد اجتماعی فرماندهی انتظامی استان مازندران