به گزارش رخداد شمال ؛ آیین‌های کرب‌زنی، علم‌گردانی، منبرکشی، فرمازنان، گره‌بندی، قوم بنی‌اسد، حسین حسین سرهادیم صداره (با صدای بلند حسین حسین بگوییم ) و تعزیه تلاونگ (تعزیه خروس‌خوان ) از جمله آیین‌های عاشورایی مازندران بوده که در فهرست آثار ملی ناملموس کشور ثبت شده است.

 آیین‌ها و مراسم‌های متعددی توسط عاشقان اباعبداالله با شکوه و عظمت مثال‌زدنی در ایام محرم برگزار می‌شود و این آیین‌های عزاداری به فراخور فرهنگ و شیوه‌های مرسوم هر منطقه و استانی متفاوت است و از دیرباز همواره در قالب هیأت‌های مذهبی و راه‌اندازی دسته‌ها و تکایا برگزار شده است.

در مازندران دیار علویان روستاها از پایگاه‌های اصلی عزاداری در ماه محرم به شمار می‌روند، به گونه‌ای که گاه تجمع چند هزار نفری از عزاداران در یک روستا صحنه‌های باشکوهی از آیین‌های ماه محرم را به نمایش می‌گذارد.

استان مازندران خواستگاه اولین حکومت علویان است که نشان از دلدادگی مردم این منطقه به اهل بیت و سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) است.

آیین‌های کرب‌زنی، علم‌گردانی، منبرکشی، فرمازنان، گره‌بندی، قوم بنی‌اسد، حسین حسین سرهادیم صداره (با صدای بلند حسین حسین بگوییم ) و تعزیه تلاونگ (تعزیه خروس‌خوان ) از جمله آیین‌های عاشورایی مازندران بوده که در فهرست آثار ملی ناملموس کشور ثبت شده است که در ادامه به آن اشاره می‌شود؛

*آئین تشت‌گذاری

این آئین از جمله سنت‌هایی است که در میان آذری زبانان مقیم استان مازندران رواج دارد که در آستانه ماه محرم در نقاط مختلفی که آذری زبانان سکونت دارند، با برنامه‌ریزی و سوز و گداز خاصی برگزار می‌شود.

تشت‌گذاری نخستین مراسم استقبال از محرم در بین آذری زبان‌های مازندران است،که به‌مناسبت محرم در مناطق آذری‌نشین استان از جمله بابل، قائم‌شهر، ساری و شهر‌های غرب مازندران اجرا می‌شود.

*نخل‌گردانی

روستای نوا در بخش لاریجان شهرستان آمل نیز از دیگر آیین‌های کهنی است که هر ساله در ایام ماه محرم روزهای نهم و دهم صورت می‌گیرد.

*مجمعه‌گذاری

مجمعه‌گذاری از آئین‌های محرم در مازندران است که قدمتش در شرق این استان به ۲۰۰ سال می‌رسد که این آئین بیشتر در روستاهای مناطق کوهستانی و ییلاقی مازندران برگزار می‌شود ولی جا افتاده‌ترین شیوه مجمه‌گذاری که در این استان شهرت دارد مربوط به روستای (کوهستان) از توابع شهرستان بهشهر است.

*علم‌بندی

آئینی است که به‌طور معمول در برخی از مناطق مازندران یک روز پیش از فرا رسیدن ماه محرم و در بعضی مناطق دیگر پیش از روز هفته انجام می‌شود.

در این آئین تندیس سرو علم بر روی آن قرار داده می‌شود و اطرافش با پارچه‌های نذری مشکی و سبز تزئین می‌شود.

هنگام برگزاری آئین علم‌بندان، مراسم نوحه‌خوانی و سینه‌زنی جریان دارد و پس از آن هم عزادارن با چای و شربت پذیرائی می‌شوند.

*کرپ زنی

از جمله عزاداری اصیل و سنتی مردم مازندران است که با وجود اینکه در بسیاری از مناطق این استان پهناور، منسوخ شده است، اما هنوز در با قوت انجام می‌شود.

در استان مازندران در مناطق مرکزی و شرق استان از جمله بندپی شرقی بابل، دهستان کوهساران قائم شهر و برخی روستاهای ساری و میاندورود و مسجد گرجی محله بهشهر برگزار می‌شود.

*تعزیه‌خوانی

با وجود گذشت بیش از یک‌هزار سال از مصیبت شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادارش، نه تنها از عمق این حادثه کاسته نشده، بلکه هرچه می‌گذرد، قلمروی عزاداری عاشورا گسترده‌تر شده و آئین‌های عزاداری باشکوه بیشتری برگزار می‌شود.

اجرای هنر تعزیه‌خوانی یکی از سنت‌های عزاداری در ترسیم و بازسازی واقعه کربلا و بیان ابعاد نهضت امام حسین(ع) است که سابقه‌ای دیرینه در استان مازندران دارد.

*کرنازنی

ویژه عزای امام حسین (ع) بوده و در محلاتی چون آخوند محله، نارنج بن، تالش محله فتوک و سادات محله شهرستان رامسر و برخی مناطق استان گیلان سابقه‌ای چند قرنی دارد.

این آئین با آغاز ماه محرم شروع می‌شد و در واقع نوعی وسیله برای اعلام برپایی سینه‌زنی و نوحه‌خوانی برای گرامی داشت شهدای کربلا بود و مردم با شنیدن طنین ناله «کرنا » در مجلس عزا حضور می‌یافتند.

*آئین قوم بنی‌اسد

تشکیل دسته قوم بنی‌اسد آمل در روز بعد از عاشورا نیز از آیین‌هایی است که مردم این منطقه به تاسی از وقایع کربلا انجام می‌دهند.

زنان این گروه به تاسی از این قوم، با بیل برای دفن اجساد شهدای کربلا وارد این منطقه می‌شوند و به دلیل اینکه نتوانستند سالار شهیدان را یاری رسانند ابراز ندامت و پشیمانی می‌کنند.

*پلک‌کشی

آیینی نیز در روستای کوهستانی اساس سوادکوه برگزار می‌شود که در روز عاشورا اهالی این منطقه برای انتقام‌گیری از یزید، دبه‌ها و کوزه‌های آب را نشانه می‌گیرند.

این مراسم به زیدکشان معروف است که با تعزیه امام حسین(ع) پایان می‌یابد.

*آئین سنتی مجمه‌دهی

از دیگر مراسم‌های است که در خیلی از روستاهای مازندران مرسوم است، این مراسم در شب‌های دهه‌ محرم برگزار می‌شود که زنان روستا، سینی‌های بزرگی(مجمع) حاوی غذاهای محلی که در منزل تهیه می‌کنند را روی سر گذاشته و به حسینیه روستا تحویل می‌دهند تا به‌وسیله این غذاها عزاداران حسینی اطعام کنند.

*قلک‌شکنی

آئینی سنتی که به همت اقوام مختلف در مازندران با هدف جمع‌آوری نذورات عاشقان و دلسوختگان مکتب اهل بیت(علیهم السلام) برگزار می‌شود.

در این آئین، پول‌هایی که طی یک سال از محرم سال گذشته تا محرم سال بعد در قلک‌ها، جمع‌آوری شده با باز کردن قلک‌ها اجرا می‌شود و پول‌ها برای برپائی مجالس عزاداری امام حسین (علیه السلام) و یاران آن حضرت، استفاده می‌شود.

*روضه‌خوانی

مردم شهرها و روستاهای مازندران با جانمایی یک منبر کوچک دو پله‌ای در بزرگ‌ترین اتاق منزل خویش با دعوت از یک واعظ و سخنران ذکر مصایب و مناقب امام حسین(علیه السلام) و یاران آن حضرت را به‌صورت یک دهه یادآور می‌شوند و عمدتا با حضور بانوان برگزار می‌شود.

*گهواره‌بندی(گره بندی)

سنت مذهبی گهواره‌بندی (گره‌بندی) از سنت‌های عزاداری ماه محرم در برخی از روستاها و شهرهای مازندران است که از سالیان دور در روز عاشورا برگزار می‌شود، کودکان این روستا در این روز گهواره‌ای را به نام گهواره حضرت علی اصغر (علیه السلام) با پارچه‌ای سبز تزیین کرده و این گهواره را با نوحه‌خوانی و زنجیرزنی همراهی می‌کنند.

عزاداران امام حسین(علیه السلام) پس از ۱۰ روز عزاداری برای امام سوم شیعیان و یاران آن حضرت، با حضور در خیابان‌ها، تکایا و مساجد برای این امام همام مراسمی با عنوان شام غریبان به‌صورت دسته‌روی و سینه‌زنی برگزار می‌کنند. این مراسم در همه شهرها، بخش‌ها و روستاهای استان مازندران مرسوم است.

در این آیین‌ها و مراسم‌ها چندین روستا بسیار دیدنی هستند و در نگاه گردشگری مذهبی قابل توجه است، که می‌توان به دسته‌روی و زنجیرزنی روستاهای المشیر و باغ‌دشت قائم‌شهر، عبدالحق زیراب، کرپ‌زنی گرجی محله بهشهر،اطعام‌دهی درون‌کلای بابل، نخل‌گردانی نوا آمل، آئین جامه پوشان پیر علم کلوده محمودآباد، به همراه روستاهای اطراف در ظهر عاشورا در میدان‌گاه این روستاها، شاهد حضور عاشورایی و بی‌شمار مردم است.

از ویژگی‌های دیگر عزاداری ماه محرم در مازندران، وجود سقانفار و تکیه در این استان است که سقاتالارها یا همان سقانفارها، در کنار حسینیه‌ها به یادآوری نقش سقای کربلا حضرت ابوالفضل (علیه السلام) توجه دارد.