به گزارش رخداد شمال، ابراهیم باقری‌حمیدآبادی نویسنده نام‌آشنای مازندرانی، این‌بار با مطالعه زندگی‌نامه‌های شهدا، داستان‌هایی به زبان محلی مازندرانی به رشته تحریر در آورده که در ادامه یکی از آن نمونه از نظرتان می‌گذرد.

دوسّی همون اوّل باهوتبییـه: اگه سومار شونی من ایمبـه.

بسیج وچام با این که ندونِسِنه سومار بوردهگار هسنه یا نا، وره قول هادانه که: تِره وَرمی سومار. بیشرطم بییشتِـنه وِنجه که: ته قبول هِکان برو امه همراه اِما تِره ورمی سومار.

اِسا ماشینِ سر وَل بَیـّه درشونه دیم به شلمچه. دوسّی هِم لینگ دَکارده اَتا کفش دله که:

ـ یا مره بَوِرین سومار، یا همینجه پیاده هِکانین.

ـ جان مار! سومار و شلمچه ندارنه، همهجا منطقه جنگییه.

ـ من که منطقه جنگی نیمومه دِتر، من شی داریوش وسه بیمومه.

ـ دوسّی خاله! سومار، کاروانا رِ راه ندینـه.

ـ شما شه هرچی گانی، باریـن. من ایـن دراز راه رِ سر نییشتِمه نیـَمومـه، هرجا شِمه دل خوانه بورم. بیَمومه شی وچه رِ سر بزنم. می داریوش سومار دَره.

ـ سومار پاکسازی نَیـّه، نیِـلِـنه هیچکس اونجه بوره.

ـ پس چیشی وسه مره این همه راه بیاردنی؟ من که شماره باهات بیمه اگه سومار شونی ایمبه. آقای راننده…  آقای راننده! لَس هاده من پیاده بومبه، لَس هاده.

خانم گُلی راننده رِ صدا بَزو، باته: هِرس.

راننده هَمینتی که پدال ترمزِ فشار دا، غرغر کارده:

ـ کِجه هِرسم این بیابون دِلـه؟! کِجه خوانه پیاده بَوّه، اِسا مگه فرق کانده، اینجهی شهیدا هم تی وچه.

ـ ته شه هرچی گانی، بار، من ۱۳ سال چشم انتظاری نَکشیمه که بییِم اینجه شهیدایی که نشناسِمبه رِ سر بزنم. شه همه می وچونه. هِرس، هِرس من جـِر دکفم بورم دیم به سومار.

ـ جان مار! ته اصلاً دوندنی سومار کوم ورییـه؟

ـ ای پسر جان! آدم خَوِرگیری تا استمبل  شونه.

راننده، لینگ ترمز سرجه بَهیته بیشته کلاج سر، دنده رِ خلاص هکارده. ماشینِ دمدا خاکی دلـه اِس هِدا.

ـ خانم دوسّی! جان مار! اینجه هیچکس پیدا نَوونه ته ونجه خَوِر بیری.

ـ پس ماشینِ سرِ دگاردن بوریم دیم به خط اصلی، یا مره بَورین سومار.

اِسا مسافرا همه یا همدیگه رِ اِشنه پچپچ کاندنه، یا ویشون چش و گـوش دره دوسّی و رَییـس کاروان و رانندهجه. خانم گلی هِم بِموندسه چیکار هکانه. راننده هِم قاب هدا هِرسا.

دوسّی چادرِ گوشهجه شی چش پاک هِکارده. سرِ راس هکارده اَتا بیرون هرشا: تا چش کار کارده بیابون. سر دگاردنیـِه پشتوَر، شی همکاروانیها رِ وَرنـداز هِکارده: همهی چش دئییـه ونجه. نا بیتوسّنه بارن ته راسِ گانی، نا بیتوسنه بارن چه لج کاندی؟! اَتا کم لَس بیته. دواره شی چادر گوشهجه شی دیم و دیارِ دس بکشیه. شی چارقدِ شی سر جابهجا هکارده. رو هکارده راننده رِ باته:

ـ برا! گِردِنی یا من پیاده بَوّم شه بورم؟!

خانم گلی دکته ونـه حرف میون، باته:

ـ دوسّی جان! اِما تا شلمچه یک ساعات دیگه راه دارمی، هِنیش بوریم اونجه رِ بوینیم، زیارت هکانیم، دَگردس دیمبه سومار شومبی مازندرون.

ـ دِتر! خانم گلی! دیگه اَمه لینگ گور لو دَره، شی سر می ره اِسیو سر اسبه نکاردمه که، دِ ساعات دیگه شو بنه رِ گرنه. اَمه سفرِم یک روزوءِ، ته شه باتی، اینا هم یا شهید مارنه، یا خواخر یا شهید زنا، من نَدومبه ویشونِ شهید کجه جان هِدا، کِمین خاک دِله پر پر بیـّه، اِسا خوانِه شی دل با بدیین شلمچه راضی هکانن، شه صاحاب اختیارنه. من دَئیمه یَمومه تِجه شرط بییشتِمه: باتمه اگه شومبی سومار که شی داریوش پَلی بورم، ایمبه. ۱۳ سالِ می چش دَر جه دَره می داریوش بییـِه، ۱۳ سالِ ونـه خالی قبر جه دل دَوِسّمـِه، صوایی ـ نماشون شومبه ونـه قبر سر او تازه کامبه، شمع سو کامبه، ونجه گپ زمبه، اِسا بعد از ۱۳ سال مره بیـاردنی منطقهی جنگی، نخوانـی می داریـوش پـَلی بَوِرین؟ نزن این حرفا رِ.

خانم گلی خواسه باره: اینا هیچ کدوم شهیدِ خواخر یا مار نینه، همه عضو بسیج هَسنه، فقط ته شهیدِ مار هسّی، اونِم می محلی بی، ته رِ بیاردمـه. . . ، شی حرف بخوارده تا وضعیت از اینی که هَسّه بدتر نکانـه. اَتا راننده رِ هرشائو اَتا هم اتوبوس میون زنا و کیجاها رِ که اِسا شی سر دِمّدا بیـنه پایین.

دوسّیِ دل سر هکاردْ بییـه، شی پیش دئییـِه گپ زو:

ـ ته شه مگه ناتی: اَمه مَلهی دِله فقط می خَوِری رِ انتخاب هکاردی به خاطر این که شهید مار بیمه؟ ته شِه مگه ناتی: خوامبی تِره بَوِریم منطقه جنگی شی داریوشِ عطر و بو رِ از نزدیک بشنویی؟ اِسا چه مره می داریوشجه دیر کاندنی؟! اِسا که خله راه ندارمی که شی پسر بَوینم خوانی مِره دست خالی دگاردنی؟! بی بک و بو بردَگردم؟

دیگه بغض دوسّی خالهی گلی رِ چنگلی بزو بییـه، یواش بیستا بَیّو همونجه درِ پلی هِنیشته.

خانم گلی راس بیـّه بورده اتوبوس درِ رِ واز هکارده. دوسّیِ دسِ بیته، وِ رِ کمک هکارده ماشینجه بَوِرده پایین. وِ شه اَتا ناترینگِ بندِ داشته، پخ بَزُوبویی ونـه دل پاره بییـه. دس راس هکارده باته:

ـ دوسّی جان! این جاها ره بَوین، این تپهها رِ هارش، صحرا رِ هارش، این خاک، این همندی رِ بَوین، وِجب به وجبِ این همندی، همینجه تی لینگ بِن، اَمه جوانا و برارای خون دَکلِسه، جان هِدانه، جنگ هکاردنه، پرپر بَیـنه، تی داریوش واری، خَلههای جنازه دَگردسه سِره، بعضیهام تی داریوش واری هنوز نگردسِنه، همین خاکای میون بَموندسنه. اِسا اینام تی وچه. تی داریوش. سومارِم همینه. اِما نتوسمی سومار بوریم. من ندوسّمه سومار پاکسازی نییـِه. می دلم خل خواسه تره بَوِرم اونجه که تی داریوش، جان هدا، دست و پا بزو. بیـَمومه اینجه باتنه: سومار، کاروان بَوردِن ممنوعه. ناامید بَیـمه. این همه دَتـِهبَتـِه هکاردمه خواس بییِم داریوشجه خداحافظی هاکنم. آخرین روز که داریوش ملهجه درشییـه تا اَمه پرچیمِ پشت بیَمو، دِ بار اَمه شیشه رِ سنگ بزو، من سِره دنیبیمه. می مارِ سَر پنجره پشت پیدا بیـّه، وِ شه خجالتیجه او بیو بورده، نا من وِ رِ بدیمه نا وِ مِره بدیه.

خانم گلی، شی مانتوی جیفجه اَتا کاغذ دربیارده با اَتا عکس، بورده دوسّی پَلی وِ رِ سراغ هدا:

ـ اینتا ونه کاغذِ، ونه آخرین نامه، با ونه عکس. هارش:

همون لباس پلنگی ارتش دَره ونه تن، ونه دَس دلـه رِ هارش: دِتا سنگریزه دَره. دَس کف دله هم بنویشته: خداحافظ تا اون ور دِنیا. اِسا دوسی جان ته فکر کاندی می دل نَوِنه بورم سومار، ونه هوا رِ ونه خاک رِ بو بکشم؟!

دوسّی همندی رِ گوش تا گوش تا چش کار کارده، هِرشا. شی دور و ورِم خوب سرچش هکارده. شی لینگ بن رم هرشا. اَتا لحظه فکر هکارده لینگ بیشته اَتا اَنگوسِ بند سر. بِنـه خون لکّه بدییـه. ونه سر سیو بَیـّه، یک دفه وا دپیـته. خاک بنهجه راس بَیـّه. لولـه بیـّه بورده بالا. هرچی ویشون دور و ور دئییـه رِ جمع هکارده، لوله هکارده، بَوِرده هوا. چادر، چِل و چو، آتا آشغال. خانم گلیِ دسِ کاغذ، عکس.

تا دوسّی و خانم گلی بوردنه شه رِ جمع و جور هکانن، سر صدای توپ و تفنگ همه جا دَپیـته. دوسّی اوّلین انفجار صدا رِ که بِشنوسه فرش زمین بَیـّو از حال بورده. ونه پشت سرم خانم گلی شونگ همنده مشت هکارده.

اِسا دیگه همه اتوبوس دلهجه جـِر دکت بیـنه.

دوسّی چِش واز هکارده بدییـه شی داریوش جان کشه دره. داریوش دَس لیوان او ونـه دیم گلابپاش کانده، ونـه چش که واز بیـّه، داریوشْ باته:

ـ دوسّی جان! اینجه چی کار کاندی؟! ته کِجه اینجه کِجه؟! اَمه طرفا بیموئی؟!

دوسّی اَتا شی دور و ور هرشا، بدییـه همونجه که وِ و خانم گلی اتوبوسجه جـر بیمونه، دَره. وا بموندسه. همینتی که دئییـه داریوش کشه جا به جا بییـه، شه رِ بالاتر بیارده که خارک هنیشه. باته:

ـ اینجه مگه سوماره؟

ـ نا، اینجه شلمچه، شلمچه که نا، نرسیده به شلمچه.

ـ ته مگه سومار دَنی، پسر؟!

ـ من…! نا…، اما خَلتومه شلمچه درمی؟!

ـ شلمچه چی شی وه؟!

از موقعی که اینجه چندتا شهید گمنام پیدا هکاردنو تکیه بِساتنه، همهی مفقودالاثرا و گمنامای سر اینجه جَمه. مردمم دسه دسه اینجه اینه زیارت، اما هم تکیه دِلـه، دور و وَر، مردمجه پذیرایی کامبی.

خانم گلی و چند تا زنای دیگه، دوسّی خاله بَوِردنه  اتوبوس دِلـه، راننده هم بَپِّرسه سوار بیـّه که زودتر وِ رِ برسندن اورژانس.

دوسّی ماشین دِلـه که بورده اَتا چند لحظه سایه دَکتِه ونـه سر و کولر وا وِ رِ چک بَیـته، ونـه حال جا بیمو. چش واز هکارده بدییـه اتوبوس چیتی تند تند دَره سرته کانده. خانم گلی رِ صدا بزو:

ـ دتر! نِخوانه دَگردین، سومار نشومبی، بوریم همینجه شلمچه، بوریم می داریوش اینجه تکیه دِلـه می منتظره. شی خانم گلی منتظره. بوریم شلمچه.

بعد خانم گلی دس بَئیته بیِشته شی دل سر، شی چش دَوسه تا ونه حال خارِک جا بیه.