به گزارش رخداد شمال و به نقل از بصیر آنلاین؛ میلیون‌ها خودرو هر سال وارد مازندران می‌شوند، لذت می‌برند، می‌گذرانند و می‌روند؛ اما هزینه‌های سنگین ترافیک، زباله، فشار محیط‌زیستی و فرسودگی زیرساخت‌ها بر همان دوش همیشه خسته مردم استان باقی می‌ماند. مدل فعلی گردشگری ناعادلانه است و بدون منابع پایدار، آینده مازندران را تهدید خواهد کرد…

میلیون‌ها خودرو هر سال وارد مازندران می‌شوند، لذت می‌برند، می‌گذرانند و می‌روند؛ اما هزینه‌های سنگین ترافیک، زباله، فشار محیط‌زیستی و فرسودگی زیرساخت‌ها بر همان دوش همیشه خسته مردم استان باقی می‌ماند. مدل فعلی گردشگری ناعادلانه است و بدون منابع پایدار، آینده مازندران را تهدید خواهد کرد.

با آغاز هر تعطیلات، جاده های منتهی به مازندران به موجی از خودروها تبدیل می‌شوند و شالیزارها، جنگل‌ها و شهرهای کوچک و بزرگ این استان میزبان جمعیتی می‌گردند که در برخی روزها چند برابر ظرفیت طبیعی منطقه است. مازندران سال‌هاست که قلب تپنده گردشگری داخلی و مقصد محبوب میلیون‌ها نفر است، اما پرسش اساسی اینجاست: چرا استانی که بار سنگین گردشگری کشور را بر دوش می‌کشد، کمترین سهم را از مزایای مالی آن دریافت می‌کند؟

در حالی که درآمد گردشگری در بسیاری از نقاط جهان مهم‌ترین منبع توسعه محلی است، مازندران هنوز بخش بزرگی از هزینه‌های ناشی از ورود حجم عظیم گردشگران را از جیب خود پرداخت می‌کند. از ترافیک نفس‌گیر و فرسودگی راه‌ها گرفته تا حجم غیرقابل مدیریت زباله و فشار بر خدمات شهری و محیط‌زیست. این وضعیت سال‌هاست که ادامه دارد و نتیجه آن، فرسایش زیرساخت‌ها و نارضایتی هم‌زمان ساکنان و حتی بسیاری از مسافران است.

در چنین شرایطی، طرح‌هایی مانند اخذ عوارض ورودی برای خودروهای واردشونده به استان نه یک ایده جنجالی، بلکه یک موضوع کاملاً کارشناسی و در عین حال ضروری محسوب می‌شود. اقدامی که می‌تواند بخشی از هزینه‌های تحمیل‌شده ناشی از گردشگری را به خود این چرخه بازگرداند و مازندران را به سمت گردشگری هوشمند، پایدار و مولد هدایت کند.

 

این یادداشت تلاش می‌کند این مسئله را با نگاهی تحلیلی بررسی کند:

چرا مازندران باید از گردشگری درآمد پایدار داشته باشد؟

قانون و تجربه جهانی چه می‌گوید؟

هزینه‌های پنهان گردشگری چیست؟

و چرا وقت آن رسیده که مردم و رسانه‌ها درباره مدل‌های جدید تأمین مالی گردشگری در مازندران جدی‌تر صحبت کنند؟

فشار گردشگری، فراتر از آنچه مردم می‌بینند

هر سال میلیون‌ها خودرو از مسیرهای متعدد وارد مازندران می‌شوند؛. از جاده‌های هراز و کندوان گرفته تا فیروزکوه، سوادکوه، کیاسر، گدوک، فریم، و جاده‌های شرقی که به گلستان و سمنان متصل می‌شوند. این حجم ورودی، اگرچه اقتصاد خرد منطقه را تا حدی فعال می‌کند، اما فشارهای گسترده‌ای بر زیرساخت‌ها وارد می‌آورد که بخش اعظم آن بر دوش مدیریت محلی است.

۱. هزینه‌های ترافیک

جاده‌هایی که روزانه برای کار، مدرسه، بازار و امور روزمره استفاده می‌شوند، در روزهای تعطیل به پارکینگ‌های طولانی بدل می‌گردند. این تراکم:

۱٫ کیفیت زندگی مردم را پایین می‌آورد.

۲٫ هزینه سوخت و استهلاک را افزایش می‌دهد.

۳٫ ارزش زمانی را نابود می‌کند.

و مهم‌تر از همه، فرسایش جاده‌ها را شتاب می‌بخشد.

۲. هزینه‌های جمع‌آوری زباله

ورود مسافران برابر است با افزایش چندبرابری پسماند در سواحل، جنگل‌ها، پارک‌ها، حاشیه جاده‌ها و مراکز گردشگری. جمع‌آوری این حجم از زباله نه تنها هزینه‌بر است، بلکه ظرفیت‌های دفع و بازیافت استان را نیز تحت فشار قرار می‌دهد.

۳. هزینه‌های محیط‌زیستی

فشار بر منابع آبی، تولید فاضلاب، آسیب به جنگل‌ها، آلودگی صوتی، تخریب مسیرهای طبیعت‌گردی و افزایش آتش‌سوزی‌های جنگلی، بخشی از پیامدهایی است که مازندران هر سال به تنهایی متحمل می‌شود.

۴. فشار بر خدمات عمومی

اورژانس، هلال‌احمر، پلیس، آتش‌نشانی، بیمارستان‌ها و حتی نیروهای پاکسازی شهری، در ایام پیک گردشگری با ظرفیت فراتر از توان خود فعالیت می‌کنند.

این هزینه‌ها «نامرئی» نیستند، تنها نادیده گرفته شده‌اند.

چرا مازندران باید از ورود گردشگران درآمد پایدار داشته باشد؟

این پرسش شاید ساده باشد، اما پاسخ آن ریشه در چند واقعیت اساسی دارد:

اول: گردشگری رایگان نیست.

هر مسافر، هر خودرو و هر سفر، هزینه‌ای تولید می‌کند. هزینه‌ای که اگر مدیریت نشود، در بلندمدت زیرساخت‌ها را تخریب خواهد کرد.

دوم: مدل فعلی گردشگری در مازندران «مصرفی» است.

بیشتر گردشگران در استان هزینه‌ای برای استفاده از زیرساخت‌ها نمی‌پردازند، اما مصرف‌کننده اصلی این زیرساخت‌ها هستند.

سوم: استان به منابع پایدار نیاز دارد.

برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری، مدیریت پسماند، ساماندهی ترافیک و حفاظت از محیط زیست، نمی‌توان تنها به بودجه‌های عمومی تکیه کرد.

چهارم: تجربه جهانی ثابت کرده است که اخذ عوارض ورودی، یکی از مدل‌های موفق مدیریت گردشگری است.

بسیاری از شهرها، مناطق طبیعی و مقاصد گردشگری در دنیا، برای کنترل تردد، حفظ محیط زیست و تأمین هزینه‌های خدمات‌رسانی، عوارض ورودی دریافت می‌کنند.

اخذ عوارض ورودی؛ یک نگاه راهبردی، نه یک محدودیت

نگاه به این موضوع باید بر پایه واقعیت‌های کارشناسی باشد:

اخذ عوارض ورودی با هدف محدود کردن گردشگری نیست، بلکه روشی برای هوشمندسازی و پایدارسازی گردشگری است.

مزایای این طرح در صورت اجرای صحیح عبارت است از:

۱٫    ایجاد منبع درآمد پایدار برای استان.

۲٫    کاهش فشار بر بودجه‌های عمومی.

۳٫    امکان سرمایه‌گذاری مستقیم در رفع مشکلات ترافیک، زباله، محیط‌زیست و خدمات.

۴٫    ارتقای کیفیت گردشگری و تجربه سفر.

۵٫    افزایش عدالت مالی؛ یعنی پرداخت هزینه توسط فردی که از خدمات استفاده می‌کند.

۶٫    ایجاد افکار عمومی آگاه‌تر نسبت به هزینه‌های نادیده‌گرفته‌شده گردشگری.

پیشنهادهایی برای اجرای علمی طرح

برای اینکه اخذ عوارض ورودی به یک مدل موفق تبدیل شود، باید چند اصل رعایت شود:

۱. اجرای هوشمند با سامانه‌های دیجیتال

• ثبت پلاک به‌صورت اتوماتیک

• پرداخت اینترنتی

• اتصال به سامانه‌های ترافیکی

• ایجاد اپلیکیشن گردشگری مازندران

این کار، فرآیند را شفاف و قابل‌پیگیری می‌کند.

۲. طبقه‌بندی عوارض بر اساس نوع خودرو و فصل

• خودروهای شخصی

• خودروهای گردشگری

• خودروهای غیربومی با ورودهای متعدد

• زمان‌های پیک سفر

این مدل، فشار را مدیریت‌پذیرتر می‌کند.

۳. اختصاص ۱۰۰ درصدی درآمد به استان، کهاین شرط اساسی هر طرح موفق است و درآمد باید شفاف، مستند و قابل نظارت باشد.

۴. هزینه‌کرد در سه حوزه اصلی

• مدیریت پسماند

• کاهش ترافیک

• بهبود تجربه گردشگری

این اولویت‌ها بیشترین بازده اجتماعی را دارند.

۵. ایجاد «برچسب سفر پاک»

خودروهایی که در طرح شرکت می‌کنند، می‌توانند برچسب دریافت کنند و از مزایای زیر بهره‌مند شوند:

• تخفیف پارکینگ

• تخفیف خرید از مراکز منتخب

• دسترسی به اطلاعات گردشگری

• استفاده از مسیرهای هوشمند

این مدل در بسیاری از شهرهای گردشگرپذیر جهان اجرا می‌شود.

۶. تعریف بسته‌های «گردشگری پایدار»

• مسیرهای بدون خودرو

• حمل‌ونقل سبز

• دوچرخه‌های اشتراکی

• تورهای فرهنگی بومی

این بسته‌ها چهره‌ای جدید از مازندران ارائه می‌دهد.

ظرفیت‌های مغفول مانده مازندران

مازندران تنها مقصد سفر نیست؛ یک قدرت ملی در حوزه گردشگری، کشاورزی و طبیعت است. اما بسیاری از ظرفیت‌های آن هنوز فعال نشده‌اند:

• گردشگری کشاورزی

• گردشگری جنگل و روستا

• گردشگری دریا و ساحل سامان‌یافته

• گردشگری سلامت

• بوم‌گردی‌های استاندارد

• فضاهای نمایشگاهی و رویدادی

• رویدادهای کارآفرینی و تجارت منطقه ای

اگر درآمد پایدار ایجاد شود، این ظرفیت‌ها می‌توانند شکوفا شوند.

افکار عمومی باید نقش خود را ایفا کند

تحول در گردشگری بدون همراهی مردم ممکن نیست. مردم باید بدانند:

۱٫ هر مسافر هزینه ایجاد می‌کند، حتی اگر هزینه‌اش دیده نشود.

۲٫ بخشی از مشکلات ترافیک، زباله و فرسایش زیرساخت‌ها ناشی از مدل فعلی گردشگری است.

۳٫ اخذ عوارض ورودی یک جریمه نیست؛ یک سیاست جهانی برای توسعه هوشمند گردشگری است.

۴٫ درآمد حاصل از آن می‌تواند کیفیت زندگی ساکنان و تجربه سفر گردشگران را هم‌زمان بهبود دهد.

رسانه‌ها نیز وظیفه دارند این موضوع را شفاف و دقیق برای جامعه توضیح دهند، تا مطالبه عمومی در جهت توسعه گردشگری پایدار شکل بگیرد.

زمان تصمیم‌گیری‌های جسورانه فرارسیده است

آقای استاندار محترم؛

مازندران نمی‌تواند تا ابد با مدل فعلی گردشگری ادامه دهد. این استان زیبا، سرسبز و پرظرفیت، زیر فشار حجم عظیم سفرها خم شده و برای ایستادن دوباره، نیاز به یک منبع پایدار مالی دارد.

اخذ عوارض ورودی نه یک محدودیت، نه یک مانع و نه یک برخورد سلبی است. این طرح، یک راهکار آینده‌نگر برای حفاظت از طبیعت، بهبود زیرساخت‌ها، مدیریت پسماند، کاهش ترافیک و توسعه گردشگری هوشمند است.

اگر این مدل به‌صورت علمی، شفاف، دیجیتال و قانونمند اجرا شود، می‌تواند مازندران را از یک مقصد پرچالش، به یک الگوی ملی گردشگری پایدار تبدیل کند.

مازندران تنها مقصد سفر نیست، بلکه سرمایه‌ای ملی است که برای حفظ آن باید شجاعانه تصمیم گرفت.بصیرآنلاین؛محمود احمدی